Resimli Kitaplarla Türkçe Sohbet: Okumadan Önce Birlikte Bakın

Elinizde resimli bir kitap var. Sayfayı açar açmaz ‘Burada ne var?’ diye sormak yerine önce birlikte bakmayı deneyebilirsiniz. Siz bir ayrıntıyı fark edersiniz, çocuğunuz başka bir yeri gösterir. Türkçe konuşmak için ilk adım, kitabı baştan sona bitirmek olmak zorunda değildir.

Bu yazıdaki örnekler evde uyarlanabilecek önerilerdir. Çocuğunuzun yaşına, ilgisine ve o gün Türkçeye nasıl katıldığına göre birini seçin. Dört yaşındaki bir çocukla on yaşındaki bir çocuğun aynı kitabı veya aynı soruyu sevmesini beklemeyin.

Önce kitabı birlikte seçin

İki uygun kitap sunup seçimi çocuğunuza bırakabilirsiniz. Konuşmayı kolaylaştıracak bir resim, tanıdık bir konu veya birlikte gülmek istediğiniz bir ayrıntı arayın. Metnin Türkçe olması yararlı olabilir; ancak başka dildeki ya da yazısız bir kitabın resimleri hakkında da kendi Türkçe cümlelerinizi kurabilirsiniz. Kitaptaki metni çevirmek zorunda değilsiniz.

British Council’ın İngilizce öğrenen çocuklara yönelik resimli kitap önerileri, çocukların seçimine yer vermeyi ve resimleri konuşmayı önerir. Buradaki Türkçe diyaloglar ise bu yazı için hazırlanmıştır; kaynak, Türkçe için ölçülmüş bir sonuç veya belirli sürede gelişme garantisi olarak sunulmaz.

Bir resim, birkaç katılım yolu

Bir sahnede yağmurdan kaçan bir kedi olduğunu düşünelim. ‘Kedi nerede?’ sorusundan önce kendi fark ettiğiniz şeyi söyleyebilirsiniz: ‘Kedi şemsiyenin altına girmiş. Ben de kuru bir yer arardım.’ Sonra bekleyin. Çocuğunuzun işaret etmesi, gülmesi veya başka bir dilde karşılık vermesi de sohbeti sürdürmek için bir başlangıç olabilir.

Ebeveyn: ‘Kediye bir yer seçelim. Kutunun içine mi, şemsiyenin altına mı?’
Çocuk: ‘Under the umbrella.’
Ebeveyn: ‘Şemsiyenin altını seçtin. Ben de yanına şu küçük köpeği koyardım.’

Bu konuşma temsili bir örnektir. Çocuktan aynı cümleyi tekrarlamasını istemeden, söylediğini duyduğunuzu gösterebilirsiniz. ‘Doğru cevap’ aramak yerine iki kişinin birlikte kurduğu küçük sahneye odaklanın.

Yaşa ve ilgiye göre değiştirin

Daha küçük bir çocukla bir resmi seçmek, bir hareketi canlandırmak veya iki nesneyi karşılaştırmak yeterli olabilir. Daha büyük bir çocukla karakterin kararını, komik bir ayrıntıyı ya da resimde eksik bulduğunuz şeyi konuşabilirsiniz. ‘Sence bu karakter başka ne yapabilirdi?’ sorusu bir seçenek; her sayfada sorulması gereken bir görev değildir.

Çocuğunuzun Türkçesi başlangıç düzeyindeyse yaşına uygun kitabı koruyup kendi cümlelerinizi kısaltın. Dil desteği vermek için konuyu yaşından küçük hale getirmeniz gerekmez. Bir kelimeyle, seçerek veya göstererek katılabileceği alan bırakabilirsiniz.

Sohbetin bittiği yerde durabilirsiniz

İlgi başka yere kaydığında kitabı kapatmak bir başarısızlık değildir. Ertesi gün aynı sahneye dönmek ya da başka kitap seçmek mümkün. Not almak isterseniz kaç doğru kelime söylediğini saymak yerine hangi resmi seçtiğini ve konuşmaya nasıl katıldığını yazın.

Birlikte okuma anını günlük yaşama yerleştirmek için evde Türkçe rutini rehberine bakabilirsiniz. Çocuğunuzun çoğunlukla başka dilde yanıt verdiği anlar için yanıtın anlamından başlayan sohbet örnekleri de yardımcı bir sonraki okuma olabilir.

Bugün deneyebileceğiniz tek adım

Bir kitap seçin, tek bir resimde durun ve önce kendi fark ettiğiniz şeyi söyleyin. Sonraki adımı birlikte belirleyin. Öğretmenle bu deneyimi paylaşmak isterseniz ‘Şu resimde uzun kaldık, burada seçim yapmak istedi’ gibi somut bir gözleminizi anlatabilirsiniz. Aileler için Türkçe rehberi, evdeki deneyiminizle dersler arasındaki bağı düşünmeniz için bir başlangıç sunar.

Konuşmanın yanına yazılı dili eklemek için Türkçe okuma ve yazmaya geçiş rehberi size yol gösterebilir.