Ergen Çocuğunuzla Türkçe Sohbet: Konuyu Birlikte Seçmek

Çocuğunuz sevdiği bir oyunu, çizimi veya şarkıyı uzun uzun anlatabiliyor; Türkçe konuşma açılınca sohbet kısalıyor olabilir. Böyle bir durumda başlangıcı ‘Biraz Türkçe çalışalım’ cümlesinden değil, gerçekten merak ettiğiniz bir konudan kurmayı deneyebilirsiniz. Hangi dilde ne kadar konuşulacağını tek başınıza belirlemek yerine, birlikte konuşmaya değer bulduğunuz şeyi arayın.

Bu rehber 13–17 yaş çocukların ebeveynleri için günlük iletişim önerileri içerir. Yaş, Türkçe düzeyini göstermez. Aynı yaşta iki çocuk farklı sözcüklere, farklı desteklere ve farklı konuşma sürelerine ihtiyaç duyabilir.

Bir konu önerin, seçimi açık bırakın

‘Bugün ne yaptın?’ yerine daha belirli bir konu açabilirsiniz: ‘Dün gösterdiğin çizimdeki arka planı merak ettim.’ Çocuğunuz o an konuşmak istemezse konuyu zorlamayın. Siz de kendi gününüzden kısa bir şey paylaşabilirsiniz; sohbetin bütün yükü onun üzerinde olmak zorunda değil.

UNICEF’in ergenlerle iletişim önerileri, belirli konular seçmeye, gencin rahat ettiği koşullara ve birlikte geçirilen zamana dikkat çeker. Aşağıdaki örnekler bu genel iletişim çerçevesinden hareketle Türkçe sohbet için hazırlanmıştır; dil öğrenme sonucunu ölçen bir yöntem değildir.

Bilmediğiniz bir şeyi ona sorun

Ebeveyn: ‘Bu oyunda herkes aynı görevi mi yapıyor? Ben tam anlayamadım.’
Genç: ‘No, I build things.’
Ebeveyn: ‘Sen bir şeyler inşa ediyorsun. Bir örneğini göstermek ister misin?’

Bu temsili konuşmada yetişkin, yanıtı bir çeviri alıştırmasına dönüştürmüyor. Söylenene karşılık veriyor ve kendi Türkçe cümlesini ekliyor. Genç isterse göstererek devam edebilir. Konu oyun değilse aynı yaklaşımı bir spor, yemek, kitap ya da çizime uyarlayabilirsiniz.

Konuyu büyütün; dil desteğini sadeleştirin

Türkçeye yeni başlayan bir ergenle çocukça bir etkinlik seçmek zorunda değilsiniz. Yaşına uygun konuyu koruyup iki seçenek sunabilir, görselden yararlanabilir veya kendi cümlenizi kısaltabilirsiniz. ‘Sence en iyi tasarım hangisi?’ sorusuna işaret ederek yanıt vermesi de başlangıç olabilir. Daha çok Türkçe kullanan bir gençle seçimin gerekçesini konuşabilirsiniz.

Bir kelimeyi arıyorsa hemen uzun bir açıklama yapmak yerine ‘İstersen birlikte bulalım’ diyebilirsiniz. Her cümleyi düzeltmek veya her yabancı sözcüğü Türkçeye çevirmesini istemek, sizin asıl merak ettiğiniz konuyu arka plana itebilir. O anki amacınızı açık tutun: Bu bir sohbet mi, onun da kabul ettiği kısa bir dil çalışması mı?

Küçük bir anlaşma yapabilirsiniz

‘Hafta sonu beraber yemek yaparken tarifin bir bölümünü Türkçe konuşmayı dener miyiz?’ gibi somut bir teklif sunabilirsiniz. Süreyi ve konuyu birlikte seçin. Kabul etmemesi, başka bir zaman veya başka bir yol aramanız için bilgi verir; Türkçeye ilişkin bütün tutumunu tek yanıttan çıkarmayın.

Özel mesajlarını, arkadaşlarıyla konuşmalarını veya kişisel paylaşımlarını alıştırma malzemesi yapmanız gerekmez. Kendi göstermek istediği bir konudan ilerleyin. Sohbetin ardından sosyal medyada paylaşım yapmak da bu etkinliğin bir parçası değildir.

Öğretmene ilgiyi, aileye beklentiyi anlatın

Bir öğretmenle görüşürken ‘Türkçe konuşmuyor’ demek yerine hangi konularda anlatacak şeyi olduğunu paylaşabilirsiniz. Sevdiği konunun adını, konuşmaya nasıl katıldığını ve kendisinin dersten ne beklediğini birlikte düşünün. Çocuk büyüdükçe dersin nasıl değişebileceği yazısı bu görüşmeye eşlik edebilir.

Konuşmayı reddettiği anlarda ne yapacağınızı arıyorsanız baskı kurmadan destek rehberini okuyabilirsiniz. Program seçeneklerini karşılaştırmak için Türkçe programları sayfasına geçebilirsiniz.

Bugün için tek adım

Çocuğunuzun seçtiği bir şey hakkında gerçekten bilmediğiniz bir ayrıntıyı merak edin. Kısa bir cümle kurun ve yanıt için alan bırakın. Sohbet uzarsa birlikte sürdürün; uzamazsa başka bir anı deneyebilirsiniz.

Bir süre ara verdiyseniz Türkçeye yeniden başlamak için küçük adımları inceleyebilirsiniz.