Büyükanne ve Büyükbabayla Türkçe Görüntülü Sohbet: 3 Oyun

Uzaktaki büyükanne ve büyükbabayla yapılan görüntülü görüşmeler, yurtdışında büyüyen birçok çocuk için Türkçenin en tanıdık sesi. Yine de bu görüşmeler kolayca kısa bir soru-cevaba dönüşebiliyor: “Nasılsın?” “İyiyim.” “Okul nasıl?” “Güzel.” Ardından ekran başında bir sessizlik.

Bu rehber, görüntülü sohbeti bir sınav gibi değil, birlikte yapılan küçük bir iş gibi kurmak için üç oyun öneriyor. Oyunlar belirli bir gün, bayram ya da kutlamaya bağlı değil; haftanın herhangi bir akşamı denenebilir.

Sohbet neden kısa kalabiliyor?

Ekran karşısında konuşmak, aynı odada konuşmaktan farklıdır. Çocuk neye bakacağını, ne anlatacağını bilemeyebilir; sorular art arda geldiğinde de yanıtlar kısalır. Bir de bunlara “Türkçe konuşmalısın” beklentisi eklendiğinde, görüşme çocuk için bir sınava benzemeye başlar.

Konuşmayı uzatmanın bir yolu, sohbete ortak bir odak eklemektir: gösterilecek bir nesne, birlikte kurulacak bir hikâye ya da tahmin edilecek bir şey.

Üç kısa oyun

1. Ekrana bir şey göster

Çocuk görüşmeden önce göstermek istediği bir şeyi seçer: yaptığı bir resim, yeni bir oyuncak, bahçeden topladığı bir yaprak. Sohbet buradan başlar. Büyükanne ya da büyükbaba soru yağdırmak yerine gördüğünü anlatabilir: “Ne güzel bir mavi kullanmışsın. Bu bir deniz mi?”

2. Birlikte bir hikâye kur

Biri ilk cümleyi söyler: “Bir gün küçük bir kedi bahçede bir top bulmuş.” Sıra diğerine geçer. Çocuk bir kelimeyle ya da başka dilde bir cümleyle katılabilir; yetişkin bunu duyar ve hikâyeye Türkçe olarak ekler. Amaç doğru cümle değil, hikâyenin sürmesi.

3. Bil bakalım ne var?

Çocuk ya da büyükbaba bir nesneyi kameradan saklar ve ipucu verir: “Yuvarlak, kırmızı ve tatlı.” Diğerleri tahmin eder. Rolleri değiştirmek, çocuğa da soru sorma fırsatı verir.

10 dakikalık esnek bir görüşme planı

• İlk 2 dakika: Selamlaşma ve günün tek bir olayı.
• 5 dakika: Üç oyundan biri.
• Son 3 dakika: Bir şarkı, kısa bir masal ya da bir sonraki görüşmede ne gösterileceğini birlikte seçmek.

Kısa ve sık görüşmeler, uzun ama seyrek görüşmelerden daha kolay sürdürülebilir. Planı ailenizin saatine ve çocuğunuzun o günkü enerjisine göre değiştirebilirsiniz.

Çocuk konuşmak istemezse

Bazı günler çocuk konuşmak istemeyebilir. Bu durumda görüşmeyi bitirmek zorunda değilsiniz: büyükannenin bir masal anlatması, birlikte bir şarkı söylenmesi ya da çocuğun yalnızca dinlemesi de bağı sürdürür. Dinlemek ve izlemek de katılımdır.

Büyükanne ve büyükbabaya küçük bir not

Görüşmeden önce yetişkinler arasında kısa bir konuşma işe yarayabilir: Çocuğun Türkçeyi anlaması da değerlidir; başka dilde verdiği yanıt bir hata değil, sohbete katılma biçimidir. Bu yanıtı duyup Türkçe olarak sürdürmek, çocuğu düzeltmekten daha çok konuşmaya açar.

Sık sorulanlar

Görüşme ne kadar sürmeli?

Kesin bir süre yok. Çocuğunuzun ilgisi canlıyken bitirmek, bir sonraki görüşmeye istekle başlamasını kolaylaştırır.

Büyükanne başka bir şehirde, saat farkı var. Ne yapabiliriz?

Görüşmeyi her iki taraf için de sakin bir saate koymak önemli. Kısa bir sesli mesaj ya da video da bağı sürdürür; çocuk büyükannesine bir şarkı ya da resim gönderebilir.

Çocuk hep aynı oyunu istiyor. Sorun mu?

Hayır. Tekrar, çocuğun kendini rahat hissettiğini gösterebilir. Aynı oyuna küçük bir yenilik eklemek (yeni bir nesne, yeni bir hikâye kahramanı) yeterli olur.

Derslerde kullandığımız konuşma oyunlarına Türkçe konuşma pratiği sayfamızdan göz atabilirsiniz.

Bu yazıdaki örnekler temsili olarak hazırlanmıştır; belirli bir öğrenciye ait değildir.